سرگیجه در بارداری؛ دلایل و روش های جلوگیری از اون 

 

بعضی وقتا در زمان بارداری به دلیل تغییرات زیادی که در سیستم قلبی عروقی تون ایجاد شده، دچار احساس سبکی سر یا سرگیجه میشید. در زمان بارداری ضربان قلب بالا میره، قلب در هر دقیقه خون بیشتری رو پمپ می کنه و خون موجود در بدن به میزان ۳۰ تا ۵۰ درصد زیاد می شه. خوشبختانه در بیشتر موارد این سرگیجه خیلی جدی نیس و با رعایت نکاتی میشه از بروز اون جلوگیری کرد. ولی به طورکلی سرگیجه در بارداری احساس ناخوشایندیه و بعضی وقتا هم نشونه وجود مشکلی جدیه. در این مقاله به دلایل بروز سرگیجه در بارداری و راه های جلوگیری از اون و موارد جدی تری می پردازیم که نیازمند توجه بیشتری هستن.

 

در بیشتر بارداریا عروق خونی گشاد می شن و فشارخون کم کم افت می کنه و در وسطای بارداری به پایین ترین حد خود می رسه. بعد فشارخون دوباره شروع به بالا رفتن می کنه و تا پایان زمان بارداری، به سطح عادی خود بازمی شه. در سه ماه دوم و سوم بارداری، رحمِ درحال رشد هم به عروق خونی فشار میاره و گردش خون در نیمه ی پایینی بدن رو یواش می کنه.

معمولا سیستم قلبی عروقی و عصبی می تونن خود رو با این تغییرات وفق دهند و جریان خون کافی رو به مغز برسانند. ولی بعضی وقتا نمی تونن به سرعت خود رو موافق کنن و این مسئله باعث می شه که احساس سبکی سر یا سرگیجه پیدا کنین یا حتی از هوش برید و غش کنین.

اگه دچار کم خونی باشین، موادغذایی یا مایعات کافی مصرف نکنین، در ورزش کردن زیاده روی کنین و به خودتون فشار بیارین یا بیش ازحد احساس گرما کنین، احتمال بروز سرگیجه زیاد می شه.

درصورت احساس سرگیجه در بارداری باید چه کاری بکنین؟

سرگیجه در بارداری؛ دلایل و روش های جلوگیری از اون  آموزشی

به محض شروع احساس سرگیجه دراز بکشین. خوابیدن به پهلو باعث به حداکثررسیدن جریان خون در بدن و مغز می شه و از ضعف بدن و غش کردن شما جلوگیری می کنه و احساس سبکی سر رو ازبین می بره. اگه جایی هستین که نمی تونین دراز بکشین، بشینین تا روی زمین نیفتید. سعی کنین سرتون رو بین زانوهایتان بذارین. البته اگه در ماه های آخر بارداری باشین، شاید نمی تونین این کار رو انجام بدین. اگه درحال انجام کاری هستین که ممکنه به خودتون یا بقیه آسیب برسونین، مثلا رانندگی می کنین، فورا اتومبیل رو به کنار جاده هدایت و متوقف کنین.

واسه جلوگیری از سرگیجه در بارداری چه کارایی بکنیم؟

می تونین کارایی رو واسه به کمه کم رساندن احساس سرگیجه در بارداری بکنین. درادامه، بعضی از دلایل عادی سرگیجه در بارداری و اقدامات احتیاطی لازمی رو که می تونین بکنین، میگیم:

۱. سریع از جایتون بلند نشید

وقتی نشسته اید، خون در پاهایتان جمع می شه. اگه وقتی که بلند میشید، بدن تون نتونه خود رو موافق کنه، خون کافی از پاها به قلب تون باز نمی شه. درنتیجه، دچار افت یهویی فشار خون میشید و این مسئله باعث ایجاد احساس سرگیجه و ضعف در شما می شه.

واسه جلوگیری از این حالت، به سرعت از روی صندلی یا تخت خواب خود بلند نشید. وقتی دراز کشیده اید، اول به آرامی بشینین و واسه چند دقیقه در حالتی نشسته با پاهای آویزون در کنار تخت، باقی بمونین و بعد به آرامی از جای خود بلند شید.

وقتی واسه یه مدت طولانی در یک جا وای میستین، خون در پاهایتان جمع می شه. اگه در وضعیتی قرار دارین که نمی تونین حرکت کنین و راه برید، سعی کنین پاهایتان رو تکون بدین تا گردش خون رو افزایش بدین. پوشیدن جورابای واریس (support stockings) هم می تونه به گردش خون در نیمه ی پایینی بدن کمک کنه.

۲. به پشت نخوابید

در سه ماه دوم و سوم بارداری، رحمِ درحال رشد می تونه موجب فشرده شدن ورید بزرگ (بزرگ سیاه رگ زیرین) شه. ورید بزرگ، خون رو از نیمه ی پایینی بدن به قلب و وریدهای لگنی بازمی گردونه و درنتیجه ی فشرده شدن اون موجب کندشدن گردش خون در پاها می شه. صاف خوابیدن روی پشت یا به اصطلاح، تاق باز خوابیدن می تونه موجب بدتر شدن این مشکل شه.

حدود ۸٪ زنان باردار در سه ماه دوم یا سوم زمان بارداری به سندروم افت فشار در حالت طاق باز (supine hypotensive syndrome) دچار می شن. اگه شمام با این مشکل روبه رو هستین، به این معنیه که وقتی به پشت یا در حالت طاق باز می خوابید، قلب تون خون کمتری رو پمپ و فشارخون شما افت می کنه و واسه همین تا زمانی که وضعیت خود رو تغییر ندین، احساس اضطراب، سبکی سر و حالت تهوع دارین.

واسه جلوگیری از این مشکل، به جای اینکه صاف روی پشت خود بخوابید، به پهلو بخوابید. قرار دادن بالشی در پشت بدن یا زیر باسن کمک می کنه که در حالت خوابیده به پهلو باقی بمونین (یا دست کم به اندازه ای کج باشین که مانع از فشرده شدن بزرگ سیاه رگ زیرین به وسیله رحم شه).

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   سه روش واسه رنگ کردن موها با مواد طبیعی 

۳. به طور منظم بخورین و بخورین

سرگیجه در بارداری؛ دلایل و روش های جلوگیری از اون  آموزشی

وقتی به اندازه کافی غذا نمی خورید، قند خون تون پایین میاد و دچار افت قندخون (هیپوگلیسمی، hypoglycemia) میشید و افت قندخون هم موجب احساس سرگیجه یا ضعف می شه. این حالت در زمان بارداری بیشتر ایجاد می شه. با خوردن وعدهای غذایی کوچیک و زیاد درطول روز (به جای خوردن ۳ وعده غذایی بزرگ)، می تونین از پایین اومدن بیش ازحد قندخون خود جلوگیری کنین. وقتی از خونه بیرون می روید هم، تغذیه سالم و مختصری رو همراه خود داشته باشین.

ازدست دادن آب بدن هم اثرات مشابهی داره. پس باید با نوشیدن آب زیاد بدن خود رو هیدراته نگه دارین. انجمن پزشکی (Institute of Medicine) به زنان باردار پیشنهاد کرده که در روز حدود ۱۰ لیوان ۸ اونسی (تقریبا ۲۵۰ سی سی) آب یا نوشیدنیای دیگر بنوشن. در زمان ورزش کردن یا گرمی هوا به مقدار آب بیشتری نیاز دارین. (اگه ادرارتان به رنگ زرد تیره یا کدره به این معنیه که به اندازه کافی مایعات نمی خورین.)

۴. از گرمای زیاد دوری کنین

قرار گرفتن در اتاقی گرم یا حموم و دوش داغ باعث گشاد شدن رگای خونی می شه و فشارخون رو پایین میاره و باعث احساس سرگیجه شه. اگه در گرمای زیاد احساس سرگیجه می کنین، از حضور در جایای بدون تهویه و شلوغ پرهیز کنین و به جای پوشیدن لباسی کلفت، چند لباس رو روی هم بپوشید تا درصورت احساس گرما، لباسای رویی رو دربیاورید. به جای حموم و دوش داغ، حموم و دوش گرم بگیرین و حموم رو خنک نگه دارین.

۵. در ورزش کردن، زیاده روی نکنین

بعضی وقتا ورزش کردن باعث می شه که نفس نفس بزنین و احساس ضعف کنین. درسته که ورزش کردن به گردش خون کمک می کنه، ولی نباید بیش ازحد به خودتون فشار بیارین. زیاد به خودتون سخت نگیرید و هر زمان که احساس خستگی یا ناتوانی کردین، استراحت کنین.

چه عوامل دیگری می تونن دلیل سرگیجه در بارداری باشن؟

دلایل دیگری هم هست که موجب سرگیجه در بارداری می شه و بعضی وقتا تشخیص (یا جلوگیری از) اونا ساده نیس، ولی کارایی هست که می تونین بکنین:

۱. سنکوپ وازوواگال (vasovagal syncope)

بعضی افراد وقتی خیلی عطسه، ادرار یا مدفوع می کنن، دچار سرگیجه می شن، چون این کارا می تونه باعث افت فشارخون و ضربان قلب شه و احساس سرگیجه و ضعف رو بسازه. (وازوواگال یعنی عصب واگ شما بر سیستم گردش خون تون اثر می ذاره و سنکوپ هم به معنی ضعف کردنه.) کم شدن آب بدن، اضطراب و درد هم می تونه به شکل عوامل محرک ایجاد این حالت عمل کنن.

زنان باردار بیشتر درمعرض سنکوپ وازوواگال قرار دارن. پیش از سنکوپ وازوواگال، جدا از اینکه سبکی سر، معمولا علائمی مثل احساس گرما، رنگ پریدگی، عرق کردن، حالت تهوع، خمیازه کشیدن و نفس نفس زدن سریع (hyperventilation) بروز می کنه. این علائم رو جدی بگیرین و فورا دراز بکشین تا از ضعف کردن و بیهوش شدن خود جلوگیری کنین.

۲. کم خونی

سرگیجه در بارداری؛ دلایل و روش های جلوگیری از اون  آموزشی

کم خونی یا آنمی به این معنیه که فرد بدون گلبولای قرمز کافی واسه انتقال اکسیژن به مغز و بقیه اندامای بدنه. کم خونی موجب ایجاد احساس سرگیجه می شه. کمبود آهن عادی ترین دلیل آنمیه. پس حتما باید مواد غذایی پر از آهن استفاده کنین و در زمان بارداری (به ویژه در سه ماه دوم و سوم) از مکملای غذایی شامل آهن استفاده کنین. درصورت دچار شدن به کم خونی ممکنه که دکتر مکمل آهن جداگونه ای رو هم واسه تون تجویز کنه.

۳. اضطراب

وقتی احساس اضطراب دارین، سریع تر نفس می کشین و دچار سرگیجه میشید. اگه با پیشنهادای عادی موفق به شکست دادن اضطراب و کاهش استرس زمان بارداری خود نشدید، از دکتر تون بخواهید که شما رو به روان شناس یا روان دکتر مناسبی برگشت بده تا بتونین با راهنماییا و کمک اون از استرس و اضطراب خود آزاد شید.

چه زمانی سرگیجه در بارداری جدیه و باید با دکتر تون تماس بگیرین؟

این مسئله که بعضی وقتا و در بعضی وقتا به خاطر گرما، گرسنگی یا به سرعت بلندشدن از جای خود دچار سرگیجه شیم، علامت هشداردهنده ای نیس. ولی اگه دچار سبکی سر همیشگی، سرگیجهای تکراری یا هر نگرانی دیگری هستین، به دکتر تون مراجعه کنین.

درصورت مشاهده ی هر کدوم از علائم زیر به دکتر خود مراجعه کنین:

  • سردرد شدید؛
  • تاری دید؛
  • مشکل در گفتار؛
  • تپش قلب؛
  • بی حسی؛
  • مورمور شدن (خواب رفتن دست و پا)؛
  • درد قفسه سینه؛
  • تنگی نفس؛
  • خون ریزی واژینال.

اگه دچار ضعف و بیهوشی شدید یا اگه پس از آسیب به سرتون سرگیجه داشتین، فورا به مراکز درمانی مراجعه کنین. اگه اول زمان بارداری دچار سرگیجه ی همراه با درد شکمی و ضربان سریع شدید، با اورژانس (۱۱۵) تماس بگیرین. چون این موارد می تونه از علائم بارداری خارج از رحم باشه که وضعیتی اورژانسی و اضطراریه.



دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید