سند رسمی چیه و چه ویژگی هایی داره؟ 

 

چیزی که در اول از واژه سند می فهمیم، نوشته ای روی کاغذه که چند امضاء داره. اما لازمه بدونیم که اصول حقوقی، این پدیده رو هم منظم و محدود به شرایطی خاص کرده. درواقع اگه بخواهید به نوشته ای که در اختیار دارین اعتبار قانونی بدین باید چارچوبای اونو بدونین. قوانین حاکم بر اسناد در قوانین زیادی اومده، اما منبع اصلیِ شناخت اصول حاکم بر محتوای اسناد، قانون مدنی و کتاب اسناد در جلد سوم اون یعنی دلایل ی اثبات دعواست. با ما باشین تا در این نوشته با سند رسمی و ویژگیای اون آشنا شید.

 

سند در کلمه به معنای اون چیزی که بهش اعتماد کنن اومده، که ممکنه بر هر چیزی مثل سنگ، سفال، سکه یا لباس دلالت باشه؛ اما در معنای حقوقی و به تعبیر قانون مدنی سند نوشته ایه که قابل استناده.این نوشته هر خط یا علامتیه که ممکنه بر کاغذ، پارچه یا هر ماده دیگری درج شده باشه.

شکلای مختلف سند

اسناد برابر با قانون مدنی بر دو قسم هستن. اسناد عادی و رسمی. اسناد در هر دونوع خود واسه اثبات دعوا یا دفاع در مقام جواب بهش مورداستناد قرار می گیرن. غالب اسنادی که بین دو نفر تنظیم می شن اسناد عادی هستن چون که در تعریف و قالب اسناد رسمی نمی گنجند. مثلا ممکنه شما واسه خرید کالایی به یک مغازه برید و مبلغی رو به عنوان بیعانه پرداخت کنین و درمقابل رسیدی بگیرین که این رسید یک سند عادیه. چک و سفته هم اسناد عادی هستن که به اقتضای ویژگی هاشون تواناییای خاصی دارن. درمقابل دلیلِ شما به اسناد عادی در دادگاه، طرف دعوا خیلی راحت می تونه منکر اون سند بشه. در این حالت شما مجبور هستین تا صحت و اصالت سند رو اثبات کنین. اما اسناد رسمی خصوصیاتی دارن که شما رو از بار اثبات صحت و اصالت شون بی نیاز می کنن.

سند رسمی چیه؟

سند رسمی چیه و چه ویژگی هایی داره؟  آموزشی

گفتیم که غالب اسناد عادی هستن؛ یعنی به حکم قانون مدنی، اصل بر اینه که اسناد عادی هستن، مگه اینکه برابر مقرراتِ اسناد رسمی تنظیم شن. اولین ویژگی اسناد رسمی اینه که باید به وسیله مأموران رسمی دولتی تنظیم شن. این مأمور ممکنه مثل مأمور شهرداری کارمند دولت باشه یا مثل سردفتر اسناد رسمی کارمند دولت نباشه. (سردفتر اسناد رسمی گرچه تحت نظارت سازمان ثبته اما کارمند دولت نیس)

مأمور رسمی شخصیه که مأموریت اون در قانون پیش بینی شده، مثل کارکنان وزارتخانها، اعضای هیأت مدیره ی کانونای وکلا یا کانون کارشناسان. با این تعبیر پروانه ی ساختمان ارسال شده ی شهرداری و پروانه ی وکالت ارسال شده ی کانونای وکلا، همه سند رسمی حساب می شن.

دومین ویژگی اسناد رسمی هم درمورد تنظیم کنندگان این اسناده، مأمور رسمی باید در چارچوب صلاحیت و لیاقت قانونی خود سند تنظیم کنه. مثلا اگه مأموری که واسه ثبت دفتر املاک و در اداره ثبت به خدمت گرفته شده، سند سجل احوال مثل شناسنامه رو صادر کنه، اون سند رسمی نیس. چون در صلاحیت اون نبوده. جدا از اینکه صلاحیت در ارسال نوع خاصی از سند، مأمور رسمی باید لیاقت نسبی یعنی لیاقت مربوط به جا و زمان و وضعیت حقوقی مأموریت خود رو رعایت کنه. مثلا اگه مأمور رسمی واسه تنظیم سند املاک واقع تو تهران تعیین شده باشه اگه سندی واسه املاک واقع در کرج ثبت کنه اون سند رسمی نمیشه.

این مطلب رو هم توصیه می کنم بخونین:   سئو یا SEO چیه و به چه دلیل واسه کسب وکارتان مهمه؟ 

ویژگی دیگر اسناد رسمی اینه که مأموران رسمی، اونا رو طبق مقررات تنظیم کرده باشن. یعنی باید تشریفات تنظیم و ارسال درمورد اسناد رسمی رعایت شه. نبود رعایت تشریفات تنظیم اسناد رسمی بعضی وقتاا موجب از رسمیت افتادن سند می شه، اما بعضی وقتا نبود رعایت اون، سند رو از رسمیت نمیندازه. مثلا اگه سند رسمی تمبر نشه، بازم اعتبار اسناد رسمی رو داراس اما اگه شرایط و مقررات خاص تنظیم اسناد رسمی که بیشتر در قانون ثبت اومده، رعایت نشه سند دیگر رسمی نمیشه.

اعتبار اسناد رسمی

حال که به خلاصه اسناد رسمی رو شناختیم، بهتره که بدونیم این اسناد چه مزیتی نسبت به اسناد عادی دارن. واسه شناخت اعتبار اسناد رسمی باید مفاد این اسناد رو در چند بخش جدا از هم بشناسیم. محتویات اسناد رسمی امضاها، مهرها و اثر انگشتای مندرج در سنده. اصل بر صحت پیوند آنهاست و کسی که محتویات بهش منتسبه نمیتونه اونا رو رد کنه و تنها حق داره که ادعای جعل کنه و با اشاره دلیل ادعای خود رو ثابت کنه، در حالی که در اسناد عادی فرد به صرفِ ردِ امضاء و مهر منتسب به خود از آثارِ رد بهره مند می شه و طرف مقابل اون باید پیوند اونا رو ثابت کنه.

بخش دیگری از اسناد رسمی، مندرجات یا عبارات نوشته شده روی آنهاست. در بخشای اعلامی از طرف مأمور رسمی، اصل بر صحت عملیات مأمور رسمیه. فرد تنها با ادعای جعل می تونه درستی اونا رو به رقابت بکشه. درمورد اعلام افراد و پیشه مأمور رسمی هم اصلِ صحت جاریه و فرد فقط با ادعای جعل اسناد و همراه با دلیل می تونه درمقابل سند رسمی اقامه ی دعوا کنه.

درواقع به تعبیر قانون ثبت که شرایط تنظیم اسناد رو مقرر کرده، اصل بر اصالت سند رسمیه و شخص معترض فقط می تونه نسبت به محتویات و مندرجات سند رسمی ادعای جعل کنه. بهتره بدونیم که فرد با ادعای جعل در مقام مدعی قرار میگیره و باید بتونه نبود اعتبار رو با دلایل معتبر واسه قاضی ثابت کنه. درحالی که اسناد عالی امکان رد و دودلی دارن و طرف مقابل رو در مقام مدعی قرار میدن و بار اثبات سند رو به دوش اون می ذارن. اگه سند رسمی شامل بدهی باشه صاحب حق می تونه بدون اقامه ی دعوا در دادگاه و فقط با مراجعه به سازمان اجرایی سازمان ثبت یعنی اجرای ثبت، سند رسمی رو به اجرا بزاره و طلب خود رو دریافت کنه. بعضی از اسناد عادی مثل چک هم بدون نیاز به مراجعه به دادگاه توان اجرایی دارن که به اونا اسناد عادی در حکم سند لازم الاجرا میگن.

نکته آخر اونکه واسه آزادی از بار اثبات اسناد عادی در دادگاه، بهتره که توافقات و تعهدات خود رو به شکل اسناد رسمی و با عبارات روشن و بدون ابهام تنظیم کنین.


۱

دسته‌ها: آموزشی

دیدگاهتان را بنویسید